وقتی مردم مقصد مالیات را انتخاب می‌کنند؛ روایت سه سال مشارکت در ساختن فارس

0
A9A75344-C8B0-4B1B-A16F-985C61EA9EC7

مالیات، پیش از آنکه عددی در محاسبات اقتصادی دولت باشد، می‌تواند به نشانه‌ای از مشارکت شهروندان در ساختن جامعه تبدیل شود؛ به‌ویژه زمانی که مردم نه‌تنها در پرداخت آن، بلکه در انتخاب محل هزینه‌کردش نیز سهم داشته باشند. طرح نشان‌دار کردن مالیات در فارس، طی سه دوره اجرا، تجربه‌ای از همین تغییر نگاه را رقم زده است؛ تجربه‌ای که حالا با تأمین اعتبار ۱۸۱ پروژه منتخب استان، ابعاد ملموس‌تری پیدا کرده است.

 

 

به گزارش خبر پارسی، یکی از پرسش‌های همیشگی درباره مالیات، سرنوشت درآمدهای حاصل از آن است: این منابع کجا هزینه می‌شوند و چه نسبتی با نیازهای واقعی مردم دارند؟ پاسخ به این پرسش، صرفاً با ارائه آمار درآمدهای مالیاتی یا گزارش عملکرد دستگاه‌های اجرایی کامل نمی‌شود. آنچه می‌تواند فاصله میان پرداخت‌کننده مالیات و نتیجه پرداخت او را کمتر کند، شفافیت در هزینه‌کرد و فراهم شدن امکان مشارکت در تعیین اولویت‌هاست.

 

 

طرح نشان‌دار کردن مالیات را باید از همین زاویه دید؛ سازوکاری که به مؤدیان مشمول تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم، امکان می‌دهد در چارچوب ضوابط طرح، پروژه مورد نظر خود را برای اختصاص مالیات انتخاب کنند. به این ترتیب، مالیات از یک رابطه یک‌سویه میان مؤدی و نظام مالیاتی فاصله می‌گیرد و به فرصتی برای مشارکت در تصمیم‌گیری درباره بخشی از منابع توسعه‌ای تبدیل می‌شود.

 

 

مرور کارنامه این طرح در فارس طی سه دوره گذشته، نشان می‌دهد که این ظرفیت به‌تدریج با استقبال مؤدیان همراه شده است. در سال ۱۴۰۳، تعداد ۱۳۸ پروژه با اعتباری بیش از ۷ هزار میلیارد ریال در استان نشان‌دار شد و حدود ۲۰ هزار مؤدی در تأمین اعتبار آن‌ها مشارکت کردند. بهداشت و درمان، آبرسانی، محیط زیست و آموزش و پرورش، حوزه‌هایی بودند که بیشترین توجه را به خود جلب کردند؛ انتخاب‌هایی که از اولویت داشتن نیازهای اساسی و زیرساختی در نگاه مردم حکایت داشت.

 

 

در سال ۱۴۰۴، اگرچه تعداد پروژه‌های نشان‌دار شده به ۴۰ مورد رسید، اما اعتبار پیش‌بینی‌شده برای آن‌ها از ۱۲ هزار میلیارد ریال فراتر رفت و بیش از ۲۰ هزار مؤدی در این فرآیند مشارکت کردند. این بار حمل‌ونقل، عمران شهری و روستایی، سلامت و رفاه اجتماعی در کانون توجه قرار گرفتند. بیمارستان مرودشت، بزرگراه جهرم ـ لار، خوابگاه دبیرستان شبانه‌روزی عشایری و بیمارستان داراب، از جمله پروژه‌هایی بودند که تأمین اعتبار آن‌ها با مشارکت مؤدیان انجام شد و در مسیر تکمیل و بهره‌برداری قرار گرفتند.

 

 

این ارقام، فراتر از یک کارنامه مالی، تصویری از انتخاب‌های مردم ارائه می‌کنند. مؤدیان در سال‌های مختلف، منابع مالیاتی خود را به سمت بیمارستان، مدرسه، راه، آب و زیرساخت‌های محیطی هدایت کرده‌اند؛ حوزه‌هایی که آثار آن‌ها مستقیماً در کیفیت زندگی شهروندان نمایان می‌شود. به بیان دیگر، اولویت‌های عمرانی استان در این طرح، تنها در فهرست‌های اداری و برنامه‌های دستگاه‌های اجرایی خلاصه نشده، بلکه بخشی از آن‌ها با انتخاب و مشارکت مردم شکل گرفته است.

 

 

اکنون در سومین سال اجرای طرح، مقیاس پروژه‌های منتخب و حجم منابع مورد نیاز، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. تأمین اعتبار ۱۸۱ پروژه به‌طور کامل انجام شده است. مجموع اعتبار مورد نیاز این پروژه‌ها بیش از ۱۸ هزار میلیارد ریال بود که ۳۸ هزار مؤدی در این طرح مشارکت کردند و این میزان مشارکت مؤدیان نسبت به سال گذشته ۸۵ درصد رشد داشته است.

 

 

دستاورد مهم‌، شکل‌گیری نوعی پیوند میان پرداخت مالیات و احساس مشارکت در توسعه است. هنگامی که مؤدی می‌تواند مقصد مالیات خود را انتخاب کند، امکان مشاهده نتیجه مشارکتش نیز ملموس‌تر می‌شود. این تجربه می‌تواند به تقویت اعتماد عمومی، افزایش شفافیت و در نهایت، ارتقای فرهنگ مالیاتی کمک کند؛ البته به شرط آنکه مسیر اجرای پروژه‌ها، نحوه تخصیص منابع و نتایج نهایی نیز به‌صورت روشن و مستمر در معرض اطلاع مردم قرار گیرد.

 

 

شاید مهم‌ترین معنای نشان‌دار کردن مالیات همین باشد: توسعه فقط با تصمیم‌گیری در پشت میزهای اداری اتفاق نمی‌افتد؛ مردم نیز می‌توانند در تعیین مسیر آن نقش داشته باشند. وقتی یک مؤدی انتخاب می‌کند مالیاتش به تکمیل مدرسه‌ای در یک روستا، توسعه یک مسیر ارتباطی یا تکمیل زیرساخت درمانی اختصاص یابد، پرداخت مالیات از یک الزام قانونی فراتر می‌رود و به مشارکتی قابل لمس در ساختن آینده تبدیل می‌شود.

 

 

در نهایت، اعتبار یک طرح نه فقط با تعداد پروژه‌های تأمین اعتبارشده، بلکه با میزان اثری سنجیده می‌شود که در زندگی مردم بر جای می‌گذارد. نشان‌دار کردن مالیات زمانی به موفقیت کامل می‌رسد که انتخاب امروز مؤدیان، به بهره‌برداری فردای پروژه‌ها و بهبود واقعی زندگی شهروندان منتهی شود. آن روز است که مردم نتیجه انتخاب خود را نه در جدول‌های آماری، بلکه در جاده‌ای ایمن‌تر، مدرسه‌ای مجهزتر، بیمارستان ی کارآمدتر و دسترسی پایدارتر به آب خواهند دید.

About The Author

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.