ضرورت پرهیز از امنیتیکردن مسائل اجتماعی
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر لزوم تفکیک مسائل اجتماعی از موضوعات امنیتی اظهار کرد: نباید هر مسئلهای را با نگاه امنیتی تحلیل کرد یا به هر رفتار و رخدادی برچسب امنیتی زد.
به گزارش خبر پارسی، ابراهیم عزیزی در نشست خبری خود با خبرنگاران در شیراز، بخش مهمی از سخنانش را به تشریح اولویتهای امنیتی و سیاست خارجی کشور اختصاص داد و گفت: تحولات منطقه، شرایط پس از جنگ و نحوه مواجهه با تهدیدهای خارجی، از جمله موضوعاتی است که باید با دقت و بهصورت مستمر مورد رصد قرار گیرد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره «پیمان مکه» اظهار کرد: این توافق را نمیتوان صرفاً از یک منظر ارزیابی کرد. به گفته او، یکی از مهمترین پیامهای این پیمان آن است که کشورهای منطقه بیش از گذشته به ضرورت همکاری متقابل برای تأمین امنیت پی بردهاند.
عزیزی در عین حال، کاهش اعتماد کشورهای منطقه به آمریکا را یکی از مهمترین نشانههای این تحول دانست و افزود: بسیاری از دولتهای منطقه طی سالهای گذشته منابع و ظرفیتهای خود را با این تصور در اختیار آمریکا قرار داده بودند که واشنگتن قادر است امنیت آنها را تضمین کند، اما اکنون به این نتیجه رسیدهاند که چنین اتکایی پشتوانه قابل اعتمادی نداشته است.
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه گفت: آمریکاییها حتی نتوانستند امنیت خود را به شکل گذشته حفظ کنند و بخشی از پایگاهها و تجهیزات آنها دیگر کارکرد سابق را ندارد. به گفته وی، خود آمریکاییها نیز درباره جابهجایی نیروها و امکانات نظامی خود در منطقه سخن گفتهاند.
وی، این تغییر رویکرد کشورهای منطقه را در مجموع اتفاقی مثبت ارزیابی کرد، اما هشدار داد که کنار گذاشتن اتکای صرف به آمریکا نباید با محاسبات جدید و اشتباه همراه شود؛ چراکه هرگونه ارزیابی نادرست میتواند هزینههای سنگینی برای کشورهای منطقه ایجاد کند.
عزیزی با بیان اینکه پیمان مکه ماهیتی عمدتاً سیاسی دارد، تأکید کرد: نمیتوان انتظار داشت یک توافق سیاسی بهتنهایی تمامی بحرانها و اختلافات موجود میان کشورهای امضاکننده را برطرف کند. وی یادآور شد که هر یک از این کشورها با مجموعهای از چالشهای داخلی و خارجی مواجه هستند.
وی، درباره شرایط پاکستان گفت که این کشور همچنان با مسائل مهمی در روابط خود با هند و افغانستان روبهرو است. ترکیه نیز علاوه بر مسائل منطقهای، با برخی مشکلات داخلی، موضوعات مرتبط با اقوام و مسائل موجود در روابط خود با کشورهای همسایه مواجه است.
به گفته عزیزی، عربستان سعودی نیز از شرایط پیچیدهای خارج نشده و بخشی از مشکلات این کشور در سالهای اخیر به نوع ارتباط و میزان اتکای آن به آمریکا بازمیگردد. وی مجموعه اختلافات و بحرانهای مرتبط با پاکستان، هند، افغانستان، مسائل قومی و اقلیتها، اختلافات ترکیه با یونان و قبرس و همچنین تحولات دریای سرخ و جنگ یمن را نمونههایی از چالشهای موجود در منطقه دانست.
نماینده شیراز و زرقان در مجلس تأکید کرد که نمیتوان با یک توافق سیاسی و نمایشی، مشکلاتی را که طی سالها و در نتیجه محاسبات نادرست شکل گرفتهاند، یکباره برطرف کرد. با این حال، وی اذعان کرد که تغییر نگاه کشورهای منطقه نسبت به نقش آمریکا در تأمین امنیت، بخش مثبت این تحولات است.
عزیزی کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه را یکی از پیامدهای جنگ و مقاومت ملت ایران دانست و گفت شرایط امروز با گذشته قابل مقایسه نیست.
وی با اشاره به دورهای که استاندار هرمزگان بوده است، توضیح داد که در آن زمان آمار حضور نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا و کشورهای منطقه بهصورت روزانه به استانداری اعلام میشد و شمار ناوها، ناوچهها و ناوگروهها در منطقه به حدود ۱۳۰ فروند میرسید.
به گفته رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، بخش قابل توجهی از این حضور امروز دیگر در خلیج فارس مشاهده نمیشود و تعدادی از تجهیزات آمریکایی به محدوده اقیانوس هند و بخشهای دورتر دریای عمان منتقل شدهاند.
وی افزود: نیروهایی که در گذشته در پایگاه پنجم آمریکا در بحرین و همچنین در امارات، عربستان و عمان حضور پررنگی داشتند و در خلیج فارس فعالیت گستردهای انجام میدادند، اکنون از سطح حضور قبلی برخوردار نیستند.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در ادامه سخنان خود به طرح مرتبط با تنگه هرمز اشاره کرد و گفت یکی از موضوعات مهم مورد بررسی مجلس، نحوه اعمال حاکمیت ایران بر این تنگه است.
وی اظهار کرد بر اساس رویکرد مورد نظر در این طرح، شناورهای متعلق به طرفهای متخاصم بدون اجازه جمهوری اسلامی ایران امکان ورود به خلیج فارس را نخواهند داشت.
عزیزی گفت: این موضوع تنها به شناورهای نظامی محدود نمیشود و شناورهای سطحی و زیرسطحی و همچنین کشتیهای تجاری کشورهایی که علیه جمهوری اسلامی ایران اقدامات خصمانه انجام دادهاند نیز در چارچوب این طرح مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی افزود: کشورهایی که اقدام به مسدودکردن منابع ایران یا اعمال تحریم علیه کشورمان کردهاند نیز باید بدانند که تحولات فعلی منطقه نتیجه سالها مقاومت و مقابله ملت ایران با فشارها و اقدامات خصمانه است.
به گفته عزیزی، تغییر رفتار برخی کشورهای منطقه نیز نشانهای از تغییر معادلات است؛ چراکه کشورهایی که در گذشته با رویکردی تهاجمی برخورد میکردند، امروز پیامهایی برای جلوگیری از گسترش درگیری ارسال میکنند.
عزیزی در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت مجلس در جریان جنگ ۱۲ روزه پرداخت و گفت با وجود شرایط فوقالعاده امنیتی، فعالیت قوه مقننه متوقف نشد و کمیسیونهای تخصصی کار خود را ادامه دادند.
وی توضیح داد: از نخستین روزهای جنگ، جلسات کمیسیون امنیت ملی برگزار شد و حتی در برخی نشستها صدای عبور موشکهای کروز از فراز محل جلسه شنیده میشد، اما این شرایط مانع ادامه فعالیت نمایندگان نشد.
به گفته عزیزی، جلسات علنی مجلس نیز در طول جنگ برگزار شد و کمیسیونها و نمایندگان بررسی مسائل کشور را دنبال کردند. طرح مربوط به تنگه هرمز و موضوعات مرتبط با شرایط جنگ نیز در همان دوره مورد بررسی قرار گرفت و فرآیند قانونی خود را طی کرد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره ملاحظات امنیتی مجلس نیز گفت حفظ فعالیت پارلمان در کنار حفاظت از جان نمایندگان و جلوگیری از سوءاستفاده دشمن، همزمان مورد توجه قرار داشت؛ چراکه آسیبدیدن مجلس میتوانست پیامدهای سیاسی و امنیتی سنگینی برای کشور به همراه داشته باشد.
وی تأکید کرد: نمایندگان و کمیسیونها در حد امکانات موجود، وظایف خود را در نقاط مختلف دنبال کردند و اجازه ندادند شرایط جنگی موجب تعطیلی مسئولیتهای قانونی مجلس شود.
عزیزی با تأکید بر ضرورت نگاه چندبعدی به مفهوم امنیت گفت امنیت صرفاً به حوزه نظامی و انتظامی محدود نمیشود و مجموعهای از مؤلفههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، دفاعی، امنیتی و انتظامی را در بر میگیرد.
وی با اشاره به نشست کمیسیون امنیت ملی با وزیر اقتصاد در جریان جنگ اظهار کرد که موضوعاتی مانند ترخیص کالا، آزادسازی کالاهای ضروری و حذف موانع و مقررات دستوپاگیر برای رفع نیازهای مردم نیز بخشی از امنیت ملی محسوب میشوند.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس افزود: در شرایط جنگی، میلیونها نفر تهران را ترک کرده و به شهرهای دیگر رفتند و تأمین سوخت و کالاهای اساسی برای این جمعیت به یک مسئله مهم تبدیل شد. در همین راستا ظرفیت استانهای مرزی و کشورهای همسایه نیز برای انتقال کالا و تأمین نیازهای مردم مورد بررسی قرار گرفت.
وی گفت: امنیت اقتصادی و رفاه عمومی نیز همانند امنیت دفاعی و نظامی، بخشی از پازل امنیت کشور است.
وی درباره ارتباط میان امنیت و حقوق شهروندی نیز گفت: صیانت از کشور یک ضرورت قطعی است، اما امنیت و حقوق شهروندان در تقابل با یکدیگر قرار ندارند. به گفته وی، برخورداری از امنیت اساساً یکی از حقوق مردم است.
عزیزی با اشاره به رفتار جامعه ایران در جریان جنگ افزود که مردم نشان دادند از بلوغ اجتماعی لازم برای تشخیص شرایط برخوردارند؛ در مواقعی که حضور و همراهی آنها ضروری بود، در میدان حضور پیدا کردند و در شرایطی که دخالت آنها ضرورتی نداشت، از اقدامات اضافی پرهیز کردند.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در جنگ ۱۲ روزه را دفاعی توصیف کرد و گفت کشور از ابتدا با رویکردی تهاجمی وارد میدان نشد.
وی البته تأکید کرد که دفاع به معنای انفعال نیست و جمهوری اسلامی ایران پس از آغاز عملیات دشمن، در کوتاهترین زمان پاسخهای خود را ارائه کرد.
عزیزی با اشاره به شهادت شماری از فرماندهان ارشد کشور در آغاز جنگ اظهار کرد که با وجود از دست رفتن فرمانده سپاه، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، وزیر دفاع و دبیر شورای عالی دفاع، ساختار دفاعی کشور در فاصلهای کوتاه واکنش نشان داد و پاسخ ایران آغاز شد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، این مسئله را نشانه برخورداری جمهوری اسلامی ایران از ظرفیت دفاعی و تهاجمی دانست و گفت: ایران به دنبال کشورگشایی یا حمله به دیگر کشورها نیست، اما در برابر هرگونه تجاوز، پاسخ قاطع خواهد داد.
وی همچنین درباره تحرکات گروههای مسلح در مرزهای کشور گفت که اقدامات گروههای تجزیهطلب و احزاب منحله از جمله کومله، دموکرات و پژاک تحت کنترل قرار گرفت و اجازه داده نشد این جریانها از شرایط جنگی برای ایجاد ناامنی استفاده کنند.
عزیزی درخصوص پرونده هستهای نیز گفت چارچوب رفتار جمهوری اسلامی ایران در این زمینه در قانون اقدام راهبردی مشخص شده و مسئولان کشور بر مبنای همان قانون حرکت میکنند.
وی تأکید کرد: دستاوردهای هستهای ایران موضوعی نیست که بهآسانی در معرض آسیب قرار گیرد و هر تصمیمی در این حوزه با حساسیت و دقت دنبال خواهد شد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس افزود: جمهوری اسلامی ایران بدون فراهمشدن شرایط لازم، بهسادگی وارد مذاکره هستهای نخواهد شد و بررسی مجدد این موضوع به اجرای کامل تعهدات طرف مقابل وابسته است.
وی همچنین از تصویب کلیات طرح مربوط به تنگه هرمز در کمیسیون امنیت ملی خبر داد و گفت این طرح در کمیسیون با اجماع اعضا و بدون رأی مخالف به تصویب رسیده است.
به گفته عزیزی، بخشهایی از طرح نیز در جلسه روز گذشته بررسی و تصویب شده و هدف کمیسیون این است که با رعایت همزمان «دقت» و «سرعت»، متن نهایی را آماده کرده و برای بررسی به صحن علنی مجلس ارائه کند.
وی توضیح داد که این طرح صرفاً یک موضوع نظامی نیست و ابعاد اقتصادی، سیاسی، امنیتی و دفاعی در آن لحاظ شده است.
عزیزی گفت: موضوع ورود شناورهای کشورهای متخاصم و کشورهایی که در سالهای گذشته اقدامات خصمانهای علیه ایران داشتهاند، در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: نام رژیم صهیونیستی، آمریکا و شناورهای نظامی کشورهای متخاصم در چارچوب این طرح مورد توجه قرار گرفته، اما اجرای هر یک از مفاد آن منوط به طی مراحل قانونی و در نهایت تأیید شورای نگهبان خواهد بود.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس تأکید کرد: تدوین این طرح بر پایه بررسیهای کارشناسی انجام شده و دستگاههای مختلف از جمله وزارت امور خارجه، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان بنادر، وزارت دفاع، ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت اطلاعات در فرآیند تهیه آن مشارکت داشتهاند.
عزیزی از آمادهشدن طرح مقابله با نفوذ نیز خبر داد و گفت: این طرح قرار است از هفته آینده در مجلس و صحن علنی مورد بررسی قرار گیرد.
وی، نفوذ را یکی از موضوعات مهم امنیتی کشور دانست و اظهار کرد که تلاش میشود این طرح همزمان با طرح مربوط به تنگه هرمز پیش برود تا مجموعه قوانین مورد نیاز برای مقابله با تهدیدها و ناامنیهای احتمالی تکمیل شود.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره وضعیت تفاهمنامه مورد اشاره خبرنگاران نیز گفت: از دیدگاه این کمیسیون، با توجه به عملنکردن آمریکا به تعهداتش، این تفاهمنامه در شرایط کنونی موضوعیت عملی ندارد.
وی اظهار کرد: اگر آمریکا در آینده رویکردی منطقی اتخاذ کند و تعهدات خود را بهطور کامل اجرا کند، امکان بررسی دوباره موضوع وجود خواهد داشت؛ اما سابقه عملکرد واشنگتن نشان داده که این کشور بارها تعهدات خود را نقض کرده است.
عزیزی همچنین اظهارات اخیر رئیسجمهور آمریکا را نشانهای از سردرگمی و آشفتگی در سیاست این کشور دانست و گفت: این وضعیت را میتوان نشانهای از بنبست راهبردی آمریکا در برابر ایران تلقی کرد.
وی افزود: آمریکاییها پیشتر از بازکردن مسیر تنگه هرمز و حتی دریافت عوارض سخن گفته بودند، اما در عمل به اهداف مورد نظر خود دست پیدا نکردند. تلاش برای ایجاد ناامنی و حرکتهای تجزیهطلبانه در ایران نیز به نتیجه نرسید.
به گفته عزیزی، جمهوری اسلامی ایران در برابر هر اقدام آمریکا، متناسب با نوع تهدید و در حوزههای سیاسی، نظامی، دفاعی، امنیتی یا اقتصادی، راهبرد و پاسخ لازم را اتخاذ خواهد کرد.
وی درباره فعالیت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز گفت: وضعیت حضور و فعالیت آنها در چارچوب قانون اقدام راهبردی مشخص شده است.
عزیزی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران خارج از چارچوبهای تعیینشده قانونی، برنامهای برای فعالیت بازرسان آژانس ندارد و سیاست کشور در این زمینه بر مبنای قانون، منافع ملی و الزامات امنیتی دنبال خواهد شد.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در پاسخ به پرسشی درباره کنوانسیون خزر و نگرانیهای مطرحشده پیرامون حقوق ایران در دریای خزر گفت: لایحه مربوط به این کنوانسیون در دولت بررسی شده و بنا بر اعلام دولت، برای مجلس ارسال شده است؛ با این حال هنوز این لایحه به کمیسیون مربوطه ارجاع نشده است.
وی تصریح کرد: بررسی نمایندگان باید بر اساس متن رسمی لایحه انجام شود و تا زمانی که متن به کمیسیون نرسیده، نمیتوان درباره جزئیات آن اظهارنظر دقیق داشت.
عزیزی با تأکید بر موضع مجلس گفت: صیانت از حقوق، منافع و امنیت ملی ایران، چه در موضوع دریای خزر و چه در هر نقطه دیگری از کشور، از اصول قطعی مجلس شورای اسلامی است.
وی افزود: پس از وصول رسمی لایحه، مفاد آن با دقت و حساسیت مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
عزیزی در بخش دیگری از نشست خبری خود، مقاومت مردم ایران را فراتر از دستهبندیهای سیاسی دانست و گفت: آنچه موجب ایستادگی ملت در برابر تهدیدهای خارجی شده، مجموعهای از عوامل از جمله باورهای دینی، حضور مردم، توان نیروهای مسلح و دفاع از منافع ملی، امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور است.
وی تأکید کرد: مقاومت ملت ایران را نمیتوان در چارچوب تقسیمبندیهای سیاسی موسوم به چپ و راست تعریف کرد و منافع ملی و تمامیت ارضی، موضوعاتی فراتر از این دستهبندیها هستند.
نماینده شیراز و زرقان در مجلس افزود: تعلق به سرزمین و دفاع از آب و خاک کشور نیز با باورهای دینی جامعه ایرانی پیوند دارد و مردم ایران در کنار هویت دینی خود، بر حفظ منافع ملی، امنیت و تمامیت ارضی کشور تأکید دارند.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس با اشاره به آغاز عملیات نظامی دشمن در بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ گفت: دشمن با اهداف مشخصی وارد این درگیری شد و سه هدف «تسلیم، تجزیه و براندازی» را دنبال میکرد.
وی توضیح داد که در روزهای نخست جنگ، در وزارت امور خارجه و در کنار وزیر امور خارجه و معاونان این وزارتخانه حضور داشته و پیامها و تماسهای مقامهای خارجی را از نزدیک دنبال کرده است.
به گفته عزیزی، در روزهای سوم و چهارم جنگ، برخی مقامهای اروپایی تلاش داشتند ایران را به تسلیم ترغیب کنند و حتی سفیران سه کشور اروپایی نیز بر همین موضوع تأکید داشتند.
وی ادامه داد: پس از تغییر شرایط میدان و پاسخ نظامی ایران، ادبیات طرفهای اروپایی نیز تغییر کرد و همان کشورهایی که در روزهای نخست بر تسلیم ایران تأکید داشتند، بعدها خواستار توقف جنگ و میانجیگری شدند.
عزیزی گفت: اهداف اعلامی دشمن در روزهای نخست محقق نشد و جنگ ۱۲ روزه در نهایت به توقف درگیری و آتشبس منتهی شد؛ با این حال، به گفته وی، اهداف اصلی دشمن تغییر نکرد.
وی همچنین از «جنگ ۴۰ روزه» یا «جنگ رمضان» نیز سخن گفت و آن را ادامه مجموعه اقداماتی دانست که از نهم اسفند آغاز شده و به گفته وی با رفتارهایی همراه بوده که از نظر او مصداق خیانت و اقدامات خصمانه بوده است.
