معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداریهای استان فارس که بر این باور است که شهرها نباید با تغییر مدیران، مسیر توسعه خود را گم کنند، بر لزوم اجرای اطلس جامع شهری تاکید کرد.
به گزارش خبر پارسی، مهندس مهدی سادات شجاعی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا با وجود اجرای صدها پروژه عمرانی و خدماتی در شهرهای کشور، همچنان بسیاری از شهروندان احساس میکنند برخی نیازهای اساسی شهرها برطرف نشده است. به نظر شما ریشه این مسئله چیست؟ اظهارداشت: بخشی از این موضوع به محدودیت منابع مالی بازمیگردد، اما واقعیت این است که مشکل اصلی صرفاً کمبود منابع نیست ، بلکه نحوه برنامهریزی و اولویتبندی پروژه هاست. گاهی پروژهها پیش از آنکه نیاز واقعی شهر به درستی شناسایی شود تعریف میشوند. در چنین شرایطی ممکن است منابع قابل توجهی هزینه شود اما میزان تأثیرگذاری آن بر کیفیت زندگی شهروندان کمتر از حد انتظار باشد.
وی با اشاره به این موضوع که بخشی از منابع شهری به دلیل نبود برنامهریزی دقیق هدر میرود، افزود: وقتی تصمیمگیریها مبتنی بر دادههای جامع و تحلیلهای دقیق نباشد، احتمال خطا در تشخیص اولویتها افزایش پیدا میکند. ممکن است شهری به فضای فرهنگی، ورزشی یا زیرساختی نیاز فوری داشته باشد اما منابع آن در حوزهای دیگر هزینه شود. این مسئله الزاما ناشی از ضعف مدیریتی نیست ، بلکه نتیجه فقدان یک نظام جامع تصمیمسازی است.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداریهای استان فارس خاطرنشان کرد: از نظر بنده راه حل این فقدان تهیه اطلس جامع شهری به عنوان یک سند چشم انداز اجرایی (نه ویترینی و نمایشی)به عنوان نقشه توسعه در تمامی حوزه ها در شهر های کوچک و بزرگ است که این موضوع با محوریت سازمان همیاری و با همکاری شهرداری ها قابل انجام است.
سادات شجاعی در تشریح تفاوتهای اطلس جامع شهری استان فارس با مطالعات و طرحهای موجود، تصریح کرد: آنچه ما دنبال میکنیم صرفا تهیه چند نقشه یا مجموعهای از آمار نیست. اطلس جامع شهری در واقع یک سند راهبردی و یک نظام تصمیمیار مدیریتی است. این اطلس قرار است اطلاعات کالبدی، عمرانی، فضای سبز، گردشگری، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، تاریخی و زیستمحیطی شهرها را در کنار یکدیگر قرار دهد تا مبنای تصمیمگیری مدیران شهری و استانی باشد.به بیان سادهتر، این اطلس به ما خواهد گفت هر شهر امروز در چه وضعیتی قرار دارد، با چه چالشهایی روبهروست و مهمترین اولویتهای توسعهای آن چیست.
وی در توضیح به این سوال که یکی از موضوعات مورد تأکید شما، تهیه اطلس فضای سبز شهری است. چرا این موضوع را ضروری میدانید؟ هم عنوان کرد: متأسفانه در برخی نقاط کشور و حتی استان شاهد هستیم که گونههای گیاهی بدون توجه کافی به شرایط اقلیمی، منابع آب، ویژگیهای خاک و ظرفیتهای زیستمحیطی انتخاب میشوند. در شرایطی که با محدودیت منابع آبی روبهرو هستیم، ادامه این روند منطقی نیست.هدف ما این است که برای هر شهر، متناسب با اقلیم، جغرافیا، فرهنگ و هویت محلی، گونههای مناسب، گونههای قابل استفاده با محدودیت و گونههای نامناسب مشخص شود. این کار علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری، به حفظ منابع آب و تقویت هویت بومی شهرها نیز کمک خواهد کرد.
این مقام مسئول ادامه داد: زیباسازی شهری صرفا به معنای نصب یک المان یا اجرای چند پروژه منظر شهری نیست. هر شهر دارای پیشینه تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و حتی ویژگیهای اقلیمی خاص خود است و این ویژگیها باید در سیمای شهری منعکس شوند.
سادات شجاعی خاطرنشان کرد: به اعتقاد من یکی از بخشهای مهم اطلس جامع شهری باید به شناسایی مؤلفههای هویتی هر شهر اختصاص یابد. وقتی درباره یک شهر صحبت میکنیم، باید بدانیم چه ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی، هنری، معماری و اجتماعی دارد و چگونه میتوان این ظرفیتها را در طراحی فضاهای عمومی، المانهای شهری، مبلمان شهری و پروژههای زیباسازی بازتاب داد.
وی ادامه داد: هدف این نیست که برای همه شهرها یک نسخه واحد تجویز شود ، بلکه باید کمک کنیم هر شهر چهره منحصربهفرد خود را حفظ و تقویت کند.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداریهای استان فارس تاکید کرد: یکی از بخشهای مهم اطلس جامع شهری میتواند به مطالعات اجتماعی و سنجش نیازها و ترجیحات شهروندان اختصاص یابد. در این صورت پروژههای زیباسازی، فضاهای عمومی، پارکها، پیادهراهها و المانهای شهری نه تنها با هویت تاریخی شهر بلکه با انتظارات و نیازهای جامعه نیز هماهنگ خواهند بود.هر اندازه فاصله میان برنامهریزی شهری و خواست عمومی کمتر شود، میزان موفقیت و ماندگاری پروژهها نیز افزایش خواهد یافت.
سادات شجاعی همچنین در پاسخ به این پرسش که موضوع ترافیک و حملونقل چه جایگاهی در اطلس جامع شهری خواهد داشت؟ بیان کرد: بدون تردید یکی از ارکان اصلی این اطلس، مطالعات ترافیکی و حملونقل شهری خواهد بود.امروز بسیاری از شهرها با چالشهایی مانند گرههای ترافیکی، کمبود پارکینگ، ضعف حملونقل عمومی، افزایش سفرهای درونشهری و ناهماهنگی میان توسعه کالبدی و شبکه معابر مواجه هستند.تصمیمگیری در این حوزه نمیتواند صرفا بر اساس مشاهدات روزمره یا مطالبات مقطعی انجام شود. لازم است اطلاعات دقیقی درباره الگوهای سفر، حجم تردد، نقاط حادثهخیز، ظرفیت معابر، وضعیت حملونقل عمومی و روند توسعه شهرها در اختیار مدیران قرار گیرد.
وی اضافه کرد: اطلس جامع شهری میتواند این اطلاعات را به صورت یکپارچه در اختیار تصمیمگیران قرار دهد تا پروژههای ترافیکی بر اساس نیازهای واقعی و اولویتهای بلندمدت تعریف شود
این فعال مدیریت شهری با تصریح بر این نکته که یکی از مهمترین اهداف آن دقیقا همین است، گفت: امروز فاصله توسعهای میان برخی شهرهای استان قابل انکار نیست. اما برای کاهش این شکافها ابتدا باید تصویر دقیقی از وضعیت موجود داشته باشیم.
به گفته سادات شجاعی، اطلس جامع شهری به ما کمک میکند سرانههای خدماتی، فرهنگی، ورزشی، فضای سبز، زیرساختی و سایر شاخصهای توسعه را در همه شهرها به صورت علمی ارزیابی کنیم. در این صورت تخصیص منابع و اعتبارات نیز میتواند عادلانهتر و مبتنی بر نیازهای واقعی صورت گیرد.
وی خاطرنشان کرد: در همه نظامهای مدیریتی چنین خطری وجود دارد. پروژههایی که از نظر ظاهری جذاب هستند معمولاً بیشتر دیده میشوند، اما الزاما بیشترین اثر را بر زندگی مردم ندارند.به اعتقاد من توسعه پایدار زمانی محقق میشود که پروژهها از دل نیازهای واقعی شهر استخراج شوند. اگر یک شهر به پارک محلهای، کتابخانه، زیرساخت گردشگری، ساماندهی معابر یا تقویت زیرساختهای زیستمحیطی نیاز دارد، نباید این اولویتها تحت تأثیر نگاههای کوتاهمدت قرار بگیرند.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداریهای استان فارس به چالشهایی که اجرای چنین طرحی به دنبال دارد هم اشاره کرد و افزود: مهمترین چالش، کمبود یا پراکندگی دادههاست. واقعیت این است که هنوز برخی شهرداریها فاقد بانک اطلاعاتی جامع و منسجم هستند. در بسیاری از شهرها نیز اطلاعات موجود نیازمند بهروزرسانی و تکمیل است.از سوی دیگر، گاهی نگاه کوتاهمدت بر برنامهریزی بلندمدت غلبه میکند. طبیعی است که مدیران شهری با مطالبات روزمره و مشکلات متعدد روبهرو باشند، اما توسعه پایدار نیازمند نگاه راهبردی و آیندهنگر است.
سادات شجاعی اذعان کرد: چالش دیگر، ضرورت هماهنگی میان دستگاههای مختلف و تجمیع اطلاعات تخصصی در حوزههای گوناگون است که نیازمند همکاری گسترده و مستمر خواهد بود.
وی در پاسخ به این سوال که نقش شهرداریها و شوراهای اسلامی شهر در این فرآیند چیست؟ خاطرنشان کرد: نقش آنها تعیینکننده است. صادقانه بگویم، سازمان همیاری شهرداریها به تنهایی نمیتواند چنین طرحی را به سرانجام برساند.نخستین گام این است که شهرداریها و شوراهای اسلامی شهر نسبت به ضرورت وجود چنین اطلسی احساس نیاز کنند. تا زمانی که این باور شکل نگیرد، تهیه اطلس ممکن است صرفاً به تولید یک سند اداری محدود شود.اما زمانی که مدیریت شهری هر شهر این موضوع را به عنوان یک ابزار راهبردی بپذیرد و اطلاعات، ظرفیتها و تجربیات خود را در اختیار این فرآیند قرار دهد، میتوان به یک خروجی مؤثر، کاربردی و ماندگار دست یافت.در واقع این اطلس متعلق به سازمان همیاری نیست ، متعلق به همه شهرهای استان است.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداریهای استان فارس به مهمترین مزیت این اطلس برای مدیریت شهری هم اشاره و عنوان کرد: مهمترین مزیت آن ایجاد یک نقشه راه پایدار برای توسعه شهرهاست. متأسفانه گاهی با تغییر مدیران، شوراها یا سیاستهای اجرایی، اولویتها نیز تغییر میکند و بخشی از مسیر طی شده از نو آغاز میشود.اگر هر شهر دارای یک شناسنامه توسعهای جامع و مورد توافق باشد، مسیر توسعه آن از تغییرات مدیریتی تأثیر کمتری خواهد پذیرفت. مدیران میآیند و میروند، اما شهر باقی میماند و باید بر اساس یک برنامه بلندمدت حرکت کند.
سادات شجاعی تصریح کرد: معتقدم زمان آن رسیده است که به جای اداره شهرها بر اساس برداشتهای مقطعی و تصمیمهای موردی، آنها را بر پایه شناخت علمی ظرفیتها، محدودیتها و نیازهای واقعی مدیریت کنیم.اطلس جامع شهری صرفا اطلس فضای سبز یا اطلس عمرانی نیست ، بلکه شناسنامه توسعه هر شهر است ، شناسنامهای که از درختان و منابع آبی گرفته تا ترافیک، هویت تاریخی، زیباسازی، گردشگری، زیرساختهای عمرانی و مطالبات اجتماعی شهروندان را در بر میگیرد و میتواند مبنای تصمیمگیری نسلهای مختلف مدیران شهری قرار گیرد..
