خانه » اخبار ویژه » برجام نسخه شفابخش اقتصاد ایران نیست/ برجام معجزه اقتصادی نمی‎کند

برجام نسخه شفابخش اقتصاد ایران نیست/ برجام معجزه اقتصادی نمی‎کند

پیوند ثابت http://khabarparsi.ir/?p=8993

خبر پارسی ـ سعید نظری – بازار ایران از زمان اعلام توافق برجام و موافقت ۶ کشور صاحب قدرت برای همکاری با ایران و حل معضلات تحریم‎های ناشی از فعالیت هسته‎ای در رکود کامل بسر می‎برد. انبارهای شرکت‎های تولیدی کشور مملو از کالاست و برابری نرخ دلار با ریال ایران در بالاترین حد خود قرار دارد. بخش تجارت و مسکن و بازار فلزات گران قیمت از رونق و نفس افتاده و نامه ۴ وزیر اقتصادی به رئیس جمهور نشان داد که بازار سرمایه آماده ورود به یک بحران بزرگ مالی و سرمایه‎ای است.
حالا اما پس از آنکه مجلس شورای اسلامی در ایران و سنا و کنگره در آمریکا اجرای برجام یا همان برنامه جامع اقدام مشترک را به تصویب رساندند، ذهن و چشم میلیون‎ها نفر ایرانی به دنبال اجرای آن است ولی با این پرسش که ایران پس از برجام چگونه خواهد شد؟ آیا باید از برجام انتظار معجزه در حوزه اقتصاد ایران داشت؟
با نگاهی به اقتصاد ایران قبل از تحریم‎ها می‎توان دریافت که برجام نسخه شفابخش اقتصاد ایران نیست و اقتصاد ایران پس از برجام به راحتی به اقتصادی شکوفا و با رشد ۸ درصد نخواهد رسید. اقتصاد ایران با چالش‎های درونی دست و پنجه نرم می‏کند که برجام هم نمی‎تواند به تنهایی مانع عقب ماندگی ایران در حوزه اقتصاد شود.
شاید اجرای برجام در میان مدت به بهبود قدرت خرید مردم کمک کند و برخی نارسایی‎ها را در حوزه تامین معیشت مردم بهبود بخشد اما نمی‎توان انتظار داشت با اجرای برجام ایران به قدرت برتر اقتصادی حتا در منطقه خاورمیانه تبدیل شود.
وجود ضعف‏های ساختاری عمیق در اقتصاد ایران دست یابی به شکوفایی و نرخ رشد بالا را برای این کشور دشوار کرده است. وابستگی شدید اقتصاد ایران به صادرات نفت و بی توجهی به دیگر بخش‎های اقتصادی مهمترین چالش ایران در حوزه اقتصاد است. اقتصاد نفتی به دخالت گسترده دولت در اقتصاد دست زده و منجر به انحصارگرایی شدید دولت و بنگاه‎های نظامی و شبه دولتی در حوزه اقتصاد شده است. همین امر سبب شده بخش خصوصی و تعاونی و عمومی کشور امکان رشد پیدا نکنند و بازار سرمایه نیز با هر نوسان دولتی، افت و خیزهای گسترده‏ای را تجربه کند.
حتا با طرح موضوع برجام، دولت حسن روحانی نتوانسته هیچ برنامه‎ای برای کوتاه کردن دست دولت در اقتصاد ارائه کند و در برنامه‏های دولتی تغییری به منظور بهینه سازی ساختار اقتصاد در ایران پس از برجام مشاهده نمی‎شود. این دولت امیدوار است با آزادسازی بخش زیادی از منابع مالی ناشی از فروش نفت بتواند کشور را بهتر اداره کند نه اینکه در اقتصاد ایران تغییرات بنیادی و توسعه گرایانه ایجاد شود.
بی توجهی به اصول اقتصادی قانون اساسی همچون اصل ۴۴ که مانع دخالت انحصارگرایانه دولت در اقتصاد می‎شود و به فراموشی سپردن اسناد بالادستی توسعه همچون افق ایران ۱۴۰۴، در کنار تحریم‎های غربی و اختلاس‎ها، فسادها و قانون گریزی دولت سابق، اقتصاد ایران را به کما برده است.
در شاکله اقتصادی ایران هیچ رقابتی وجود ندارد؛ روز به روز توان بخش خصوصی و تعاونی تحلیل می‎رود و ساختار چاق و فربه دولت با اتلاف گسترده منابع قادر به تحرک و پاسخگویی به نیازهای یک اقتصاد توسعه محور نیست. نظام پولی و بانکی کشور با تغییرات پی در پی قوانین ناشی از دخالت دولت، و نیز ساختار مبتنی بر بهره بانکی، روز به روز به دره سقوط نزدیکتر می‌شود.
ضعف تکنولوژیک در حوزه تولید، مصرف بالای انرژی و ضعف ساختار منابع انسانی در ایران به افزایش قیمت تمام شده تولیدات و کاهش قدرت رقابت در تولیدکننده داخلی منجر شده و همین شاخص‎ها کاهش بهره وری را در ایران به همراه داشته است.
با اجرای برجام کار برای اقتصاد انحصار زده ایران سخت تر می‌شود. برجام ایران را وارد بازارهای جهانی می‌کند و مرزهای کشور به روی تولیدات جهانی باز خواهد شد، در حالیکه ایران هیچ قدرتی برای رقابت در عرصه اقتصاد و هیچ برنامه‎ای برای جلب سرمایه و تکنولوژی ندارد.
اینها تنها گوشه‎ای از شاکله آسیب دیده و بیمار اقتصاد ایران است، علاوه بر این می‎توان بحران بی‎آبی و خشکسالی، ضعف زیرساخت‎های عمرانی و اقتصادی مثل شبکه‎های حمل و نقل، بی انضباطی‏های مالی و اداری، فقدان شرکت‎های بیمه گذار توانمند، ناامنی در منطقه خاورمیانه، تغییرات پی در پی قوانین در ایران و صدها دلیل دیگر برشمرد و ادعا کرد اقتصاد ایران پس از برجام برای رقابت در عرصه جهانی مقاوم نیست.
در عین حال نگارنده معتقد است اقتصاد کشور ظرفیت لازم برای پویایی در ایران پس از برجام را دارد. وجود منابع ارزان قیمت انرژی، نیروی انسانی تحصیلکرده و ارزان، وجود منابع معدنی گسترده و از همه مهمتر ساختار فرهنگی تولیدمحور در بین مردم ایران، این زمینه را فراهم می‎کند که ایران پس از برجام به فرجام اقتصاد مقاومتی مد نظر رهبر انقلاب دست یابد.
تغییر نگرش کارگزاران اقتصادی دولت توام با اصلاح قوانین، تهیه و تصویب نقشه راه مبتنی بر برنامه های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت،تلاش برای کاهش دخالت دولت در اقتصاد تا سقف ۲۵ درصد تعیین شده در اصل ۴۴ قانون اساسی از ضروریات ایران پس از برجام است. این انتظار وجود دارد که دولت حسن روحانی پس از انتخابات مجلس آینده بتواند با همسوسازی خانه ملت و بهره گیری از نظرات دانشمندان اقتصادی نزدیک به خود و نیز با وجود چهره‎های شناخته شده اقتصاد همچون مسعود نیلی،علی طیب نیا، ولی الله سیف و محمد نهاوندیان، آینده ای رقابت پذیر و با رونق برای کشور رقم بزند.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

bigtheme